Những nghề lương thấp ở Việt Nam yêu cầu cao về thời gian lao động nhưng mức thu nhập không tương xứng với giá trị. Trong bối cảnh lạm phát leo thang, nhìn nhận thẳng vào các nhóm ngành thu nhập thấp giúp người lao động có lộ trình phát triển.
Thế nào là công việc lương thấp?
Theo mức lương tối thiểu vùng hiện hành, vùng I (bao gồm Hà Nội, TP.HCM) mức tối thiểu là khoảng 4.68 triệu đồng/ tháng. Công việc lương thấp khi tổng thu nhập hàng tháng nhỉnh hơn so với mức này. Trong khi chi phí sinh hoạt ở các thành phố lớn lên tới 7 - 8 triệu đồng/ tháng, khiến người lao động chật vật gánh chi phí thuê nhà, đi lại và ăn uống.
Đặc điểm chung của nghề có thu nhập thấp là:
-
Thuộc nhóm lao động phổ thông hoặc công việc có thể thay thế bằng nhân lực khác dễ dàng.
-
Ngành có biên lợi nhuận thấp hoặc giá trị thặng dư tạo ra không cao nên khả năng tăng lương hạn chế.
Công việc với mức lương thấp hơn mức tối thiểu vùng
Danh sách những nghề lương thấp ở Việt Nam
Dưới đây là nhóm ngành với khung thu nhập dưới mức trung bình như:
Công nhân may mặc
Ngành dệt may Việt Nam chủ yếu gia công cho các thương hiệu quốc tế với biên lợi nhuận ít. Công việc mang tính chất dây chuyền, lặp đi lặp lại và giá trị thặng dư tạo ra trên mỗi sản phẩm thấp. Khi ấy, mức lương của công nhân bị ép xuống mức tối thiểu để đảm bảo tính cạnh tranh về giá của đơn hàng.
Lao động bốc xếp
Đây là công việc thuần túy sử dụng sức mạnh cơ bắp, không yêu cầu trình độ học vấn hay kỹ năng chuyên môn. Do nguồn cung dồi dào khiến người lao động dễ bị thay thế và không có ưu thế trong việc đàm phán thù lao.
Công nhân dây chuyền
Làm việc tại các khu công nghiệp theo các công đoạn được lập trình sẵn. Công nhân dây chuyền đóng vai trò là mắt xích nhỏ. Tính chất công việc ít đòi hỏi tư duy sáng tạo hay kỹ thuật cao, dẫn đến giá trị bị tập trung vào khâu thiết kế và quản lý.
Công nhân dây chuyền ít đòi hỏi tư duy sáng tạo hay kỹ thuật cao
Thu ngân siêu thị
Dù đòi hỏi tính cẩn thận và trung thực nhưng nhận hỗ trợ từ phần mềm và máy quét mã vạch biến kỹ năng của nhân viên thu ngân dần trở nên phổ thông. Sự bùng nổ của các hệ thống thanh toán tự động cũng đang dần đe dọa vị trí này.
Nhân viên phục vụ quán ăn
Nhóm nghề này, lực lượng sinh viên làm thêm và lao động tự do luôn đủ để thay thế các vị trí trống. Vì kỹ năng phục vụ có thể đào tạo cấp tốc trong vài ngày, nhà tuyển dụng không có xu hướng trả lương cao cho một vị trí dễ dàng thay người.
Bảo vệ tòa nhà
Công việc bảo vệ chủ yếu mang tính chất trực chiến và giám sát an ninh cơ bản. Do không trực tiếp tham gia vào quá trình tạo ra lợi nhuận hay doanh số cho đơn vị , mức lương của nhân viên bảo vệ duy trì ở mức sàn ổn định, ít có sự biến động.
Tạp vụ
Tạp vụ là lao động phổ thông nhiệm vụ duy trì vệ sinh cho cơ quan. Do giá trị tạo ra không thể định lượng bằng con số, bất kỳ ai có sức khỏe cũng có thể đảm nhận. Vì vậy, mức thu nhập của nghề chỉ đạt ngưỡng tối thiểu vùng.
Mức thu nhập của nghề tạp vụ chỉ đạt ngưỡng tối thiểu vùng
Shipper truyền thống
Trước đây, giao hàng mang đến thu nhập tốt. Nhưng khi lượng người gia nhập đội ngũ shipper tăng đột biến khiến giá cước bị cạnh tranh gay gắt. Shipper truyền thống không có sự hỗ trợ về công nghệ hay hệ thống khách hàng riêng lẻ phải nhận mức thù lao thấp.
Giáo viên mầm non hợp đồng
Dù đòi hỏi bằng cấp nhưng nhiều cơ sở tư nhân nhỏ, mức lương giáo viên mầm non vẫn thấp do phụ thuộc vào học phí thu từ phụ huynh. Giá trị công việc chăm sóc trẻ thường bị đánh giá thấp hơn so với áp lực, dẫn đến tình trạng thu nhập không tương xứng với công sức.
Nhân viên lễ tân
Lễ tân làm nhiệm vụ xoay quanh việc tiếp đón và hướng dẫn khách theo quy trình có sẵn. Trừ các khách sạn 5 sao yêu cầu ngoại ngữ, đa số lễ tân văn phòng có mức lương thấp do kỹ năng nghiệp vụ không chuyên biệt.
Nhân viên trực tổng đài
Sự trỗi dậy của Chatbot và AI đã làm thay đổi vị thế của nghề trực tổng đài. Khi các kịch bản trả lời khách hàng có sẵn khiến nghề này rơi vào nhóm có thu nhập thấp.
Trực tổng đài dễ bị đào thải bởi sự thay thế của AI
Giải pháp tăng thu nhập cho người làm nghề lương thấp
Thu nhập có thể thay đổi khi tập trung phát triển kỹ năng như:
Học thêm kỹ năng thực hành
Học thêm chứng chỉ nghề sửa chữa điện, lái xe nâng hay vận hành máy CNC. Điều này giúp bạn từ lao động phổ thông thành lao động có tay nghề, nâng vị thế thương lượng lương với doanh nghiệp.
Học bán hàng online tạo thu nhập
Tận dụng thời gian rảnh để kinh doanh nhỏ trên các sàn thương mại điện tử hoặc mạng xã hội. Đây là cách nhanh nhất để rèn luyện tư duy kinh doanh và tạo ra dòng tiền.
Chuyển sang mô hình freelance
Với nghề trực tổng đài hay lễ tân cần có kỹ năng máy tính đã nhận thêm các đầu việc như nhập liệu, cộng tác viên nội dung hoặc chăm sóc khách hàng từ xa.
Nâng cấp ngoại ngữ cơ bản
Chỉ cần giao tiếp tiếng Anh hoặc tiếng Trung cơ bản, mức lương của một nhân viên phục vụ hay lễ tân tại các khu du lịch, khách sạn cao cấp tăng gấp 1.5 lần.
Sự tồn tại của những nghề lương thấp ở Việt Nam là phần tất yếu của cấu trúc kinh tế. Tuy nhiên, việc chấp nhận mức lương đó mãi mãi hay không là lựa chọn của mỗi cá nhân. Bằng cách trau dồi kỹ năng với các xu hướng kiếm tiền mới, bạn sẽ tìm thấy cuộc sống ổn định, dư dả.
Xem thêm:
