Câu hỏi “Khi chọn nghề cần lưu ý điều gì?” mang tính bước ngoặt, quyết định cuộc đời lao động phía trước của mỗi người. Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, chọn nghề phù hợp mở ra lộ trình phát triển bền vững.
Khám phá bản thân để chọn nghề đúng đắn
Trước khi tìm hiểu thị trường lao động cần nhìn lại chính mình. Mọi quyết định nghề nghiệp đều bắt đầu từ sự thấu hiểu bản thân.
Sở thích cá nhân
Sở thích quyết định mức độ gắn bó lâu dài với công việc. Công việc phù hợp giúp duy trì động lực và không cảm thấy kiệt sức. Hãy đánh giá:
-
Bản thân thích làm việc với con người hay máy móc?
-
Năng lực thiên về sáng tạo hay kỹ thuật.
-
Cá nhân thích môi trường năng động hay ổn định.
Theo nghiên cứu của Gallup (Mỹ), những người làm công việc đúng sở trường có hiệu suất và tỷ lệ gắn bó lâu dài cao hơn 59%.
Năng lực và thế mạnh
Mỗi người đều có những điểm mạnh riêng, nghề nghiệp phù hợp sẽ phát huy tốt năng lực đó. Ngay từ khi ngồi trên ghế nhà trường cần xem xét:
-
Môn học nào có khả năng tiếp thu tốt với số điểm cao.
-
Bản thân thiên về khả năng giao tiếp, tính toán, kỹ thuật hay thẩm mỹ
-
Tư duy thiên về logic hay sáng tạo đột phá.
Báo cáo của World Economic Forum cho biết, người làm việc đúng thế mạnh có khả năng thăng tiến gấp 2,3 lần so với người làm trái năng lực.
Tính cách cá nhân
Tính cách ảnh hưởng trực tiếp đến cách bạn làm việc, xử lý áp lực và tương tác xã hội. Vì vậy:
-
Tự đánh giá chính mình thuộc tuýp hướng nội hay hướng ngoại.
-
Tính cách tỉ mỉ, cẩn thận hay linh hoạt.
-
Ở bạn có sự kiên nhẫn hay năng động.
Một người hướng nội nên làm công việc kỹ thuật, nghiên cứu, thiết kế. Ngược lại, hướng ngoại thường phát triển tốt ở các ngành dịch vụ, kinh doanh, truyền thông.
Nhìn nhận tính cách của bản thân để đưa ra lựa chọn nghề chính xác
Xu thế việc làm trong thời đại mới
Khi đã thấu hiểu nội tại, bước tiếp theo phải đối chiếu với thực tế khách quan. Nghề nghiệp lý tưởng có sự kết hợp giữa điều bản thân có và lĩnh vực thị trường cần. Học viên cần tìm hiểu:
-
Nghề đã chọn có nhu cầu tuyển dụng cao hay thấp.
-
Trong 5 - 10 năm tới, ngành nghề có đang phát triển.
-
Cơ hội phát triển lâu dài.
Diễn đàn Kinh tế Thế giới (2023) đánh giá, 44% kỹ năng hiện tại sẽ thay đổi trong vòng 5 năm tới. Công việc liên quan đến công nghệ, dịch vụ, chăm sóc sức khỏe, kỹ thuật và sáng tạo duy trì nhu cầu tuyển dụng cao đến năm 2030.
Thu nhập và cơ hội phát triển
Thu nhập không phải yếu tố duy nhất nhưng điều kiện cần để duy trì cuộc sống ổn định và đầu tư cho tương lai.
Mức thu nhập trung bình
Khi tìm hiểu một nghề, cần xem xét thu nhập theo từng giai đoạn:
-
Thu nhập khởi điểm
-
Thu nhập theo kinh nghiệm
-
Thu nhập khi lên vị trí cao
Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội nghiêm cứu, nhóm ngành kỹ thuật, công nghệ, dịch vụ tăng trưởng thu nhập trung bình 8–12% mỗi năm.
Cơ hội thăng tiến
Một nghề tốt cần có lộ trình phát triển rõ ràng, hãy đặt ra câu hỏi:
-
Công việc có thể lên quản lý, chuyên gia không?
-
Về lâu dài có khả năng tự kinh doanh không?
-
Nghề phát triển thương hiệu cá nhân được không?
Lĩnh vực với cơ hội mở rộng như kỹ thuật, dịch vụ, thẩm mỹ, giáo dục, công nghệ mang lại thu nhập cao khi tích lũy đủ kinh nghiệm.
Bằng trải nghiệm hãy đánh giá và lựa chọn công việc mang tới cơ hội phát triển lâu dài
Không gian và điều kiện lao động
Hiệu suất lao động bị ảnh hưởng khi môi trường làm việc với lối sống cá nhân không phù hợp. Khi chọn cần hãy cân nhắc:
-
Thời gian làm việc: giờ hành chính, ca kíp, tăng ca…
-
Mức độ áp lực công việc ảnh hưởng đến thể chất và tinh thần
-
Môi trường: văn phòng, xưởng, ngoài trời…
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết, 30% người lao động nghỉ việc sớm do môi trường và công việc áp lực kéo dài.
Điều kiện học tập và đào tạo
Ngược học cần tính toán con đường học nghề hợp hoàn cảnh của bản thân và gia đình.
Thời gian học
Hãy xác định quỹ thời gian học nghề mong muốn để nhanh chóng đi làm. Hiện nay, xu hướng đào tạo nghề chiếm ưu thế nhờ bởi khả năng vừa học vừa làm, tiết kiệm thời gian và tích lũy kinh nghiệm.
Chi phí đào tạo
Tài chính dành cho việc học như bài toán cần lời giải chính xác. Bên cạnh học phí, bạn cần tính toán chi phí sinh hoạt, đi lại trong suốt quá trình đào tạo. Hãy chủ động tìm kiếm chương trình hỗ trợ từ trường nghề uy tín để giảm bớt gánh nặng kinh tế.
Ngay từ bước chọn nghề hãy tính toán về thời gian và chi phí đào tạo
Hoàn cảnh sống và năng lực cá nhân
Cuối cùng, nghề nghiệp cần hài hòa với hoàn cảnh sống để đảm bảo tính bền vững.
-
Tài chính gia đình
-
Vị trí địa lý
-
Điều kiện sức khỏe
-
Trách nhiệm gia đình.
Một nghề phù hợp với điều kiện cá nhân sẽ giúp bạn duy trì được sự ổn định lâu dài mà không bị áp lực quá lớn.
Khi chọn nghề cần lưu ý điều gì vừa định hướng vừa xác định nền tảng cho sự nghiệp bền vững. Việc hiểu rõ bản thân, nắm bắt xu hướng xã hội giúp bạn đưa ra lựa chọn đúng đắn.
Xem thêm:
