Nên chọn nghề như thế nào được học sinh, sinh viên và người đi làm trăn trở trong quá trình định hướng tương lai. Đưa ra lựa chọn nghề nghiệp đúng đắn vừa quyết định thu nhập vừa ảnh hưởng đến sự phát triển chất lượng cuộc sống.
Vì sao nhiều người không biết nên chọn nghề như thế nào?
Thực tế, không ít người lựa chọn ngành học và công việc trong tâm thế mơ hồ, thiếu định hướng rõ ràng. Dưới đây là nguyên nhân khiến việc chọn nghề gặp khó khăn.
Thiếu thông tin về bản thân
Nhiều người chưa từng dành thời gian nghiêm túc để tìm hiểu chính mình, dẫn đến:
-
Chưa nhận thức đầy đủ về năng lực và hạn chế của bản thân
-
Không biết mình phù hợp môi trường làm việc nào
-
Nhầm lẫn giữa sở thích nhất thời và đam mê dài hạn.
Khảo sát của VietnamWorks (2024), 62% sinh viên năm nhất chưa định hướng rõ nghề nghiệp. Do đó, tình trạng học sai ngành hoặc bỏ học giữa chừng vẫn tồn tại.
Hiểu rõ về bản thân sẽ tìm ra đam mê của chính mình
Thiếu cập nhật về nhu cầu nhân lực
Tuổi đời quá trẻ, không nắm bắt xu hướng nghề nghiệp khiến nhiều người chọn ngành theo cảm tính.
-
Chọn nghề mơ hồ khiến ra trường bị thất nghiệp.
-
Không hiểu nghề nào đang thiếu nhân lực
-
Không rõ cơ hội việc làm sau đào tạo.
Theo Tổng cục Thống kê Việt Nam, mỗi năm có hơn 200.000 cử nhân ra trường không làm đúng chuyên ngành. Phần lớn do thiếu thông tin thị trường lao động ngay từ đầu.
Dễ bị tác động bởi yếu tố ngoại cảnh
Không ít bạn trẻ đưa ra quyết định nghề nghiệp dựa trên tác động từ môi trường xung quanh do:
-
Gia đình định hướng thay
-
Bạn bè rủ rê chọn chung ngành
-
Mạng xã hội tác động mạnh.
Việc chạy theo trào lưu khiến người học sớm mất phương hướng khi bước vào môi trường làm việc thực tế.
Người không có định hướng dễ bị ảnh hưởng bởi người xung quanh
Nên chọn nghề như thế nào?
Muốn không trăn trở với câu hỏi chọn nghề sao cho đúng, bạn cần tuân thủ một quy trình thực nghiệm gồm 6 bước:
Bước 1: Tự đánh giá năng lực và tính cách
Hãy bắt đầu bằng việc liệt kê những môn học bạn đạt điểm cao hoặc công việc bạn làm dễ dàng hơn người khác. Đánh giá rõ tính cách hướng nội thích nghiên cứu sâu hay hướng ngoại thích giao tiếp. Đồng thời, xem xét khả năng chịu áp lực đến đâu.
Việc trung thực với bản thân ở bước này sẽ rút ngắn danh sách các lựa chọn không phù hợp.
Bước 2: Xác định sở thích và giá trị cá nhân
Sở thích là chất xúc tác để duy trì sự bền bỉ và kiên trì với nghề. Hãy tìm kiếm những hoạt động khiến bản thân yêu thích, quên đi thời gian khi thực hiện. Quan trọng, giá trị cá nhân hướng tới là sự tự do, thu nhập cao hay muốn đóng góp cho cộng đồng. Công việc trái với giá trị sống sẽ không mang lại hạnh phúc lâu dài.
Bước 3: Tìm hiểu nhóm nghề phù hợp
Sau khi hiểu mình, hãy đối chiếu với 4 nhóm ngành chính trên thị trường:
-
Nhóm kỹ thuật: Sửa chữa, vận hành máy móc, công nghệ thông tin…
-
Nhóm kinh doanh, dịch vụ: Bán hàng, marketing, quản trị, spa, du lịch…
-
Nhóm sáng tạo: Thiết kế, viết lách, nghệ thuật…
-
Nhóm ngành xã hội: Giáo dục, y tế, tâm lý, công tác xã hội…
Từ tính cách giúp dễ dàng phân loại cho từng chuyên ngành
Bước 4: Phân tích cơ hội việc làm
Dựa trên tình hình thực tế của xã hội, hãy phân tích về nhu cầu tuyển dụng thực tế. Bạn cần biết mức thu nhập khởi điểm, khả năng thăng tiến lên cấp quản lý mất bao lâu và độ ổn định của ngành nghề đó trước những biến động của thị trường.
Bước 5: Đánh giá điều kiện học tập
Đừng quên cân nhắc đến tính khả thi về mặt tài chính và thời gian. Chi phí học tập có nằm trong khả năng của gia đình chi trả. Thời gian đào tạo ngắn hay dài phù hợp hơn với mục tiêu tài chính của bản thân. Ngoài ra, hãy kiểm tra cơ hội học liên thông hoặc các chương trình thực tập ở đơn vị đào tạo.
Bước 6: Trải nghiệm thực tế trước khi quyết định
Đây là bước cần thiết giúp kiểm chứng mọi lý thuyết đã học. Hãy đăng ký một khóa học thử, làm thực tập sinh không lương hoặc tham gia các workshop nghề nghiệp chuyên sâu. Chỉ khi trực tiếp bước chân vào môi trường làm việc thực tế mới biết thực sự thuộc về nơi nào.
Dù yêu thích ngành học nhưng cần trải nghiệm để
Lựa chọn nghề nghiệp dựa trên sở thích hay thu nhập?
Thực tế, đam mê giúp bạn bắt đầu nhưng thu nhập mới giúp bạn duy trì cuộc sống. Nếu chỉ có đam mê mà không tạo ra giá trị kinh tế, bạn sẽ sớm gặp áp lực tài chính. Ngược lại, chạy theo tiền bạc mà không yêu thích công việc dễ rơi vào trạng thái chán nản và mất động lực.
Vì vậy, hãy chọn nghề mà bạn có thể làm tốt nhất, từ đó đam mê sẽ nảy sinh và thu nhập sẽ theo sau.
Việc xác định nên chọn nghề như thế nào không phải câu chuyện ngày một ngày hai. Đây là kết quả của một quá trình nghiên cứu nghiêm túc và trải nghiệm không ngừng nghỉ. Chọn đúng nghề mang tới sự nghiệp hanh thông, thấy ý nghĩa trong mỗi giờ làm việc.
Xem thêm:
